روز جهانی محیط زیست40 ساله شد.
- هر سال روز 5 ژوئن (16خرداد ماه) دوستداران و علاقهمندان به طبیعت
روز جهانی محیطزیست
را گرامی میدارند.
سازمان ملل در این روز از چنین موتور محرك پرقدرتی بهمنظور ارتقای آگاهی
عموم از مسائل زیستمحیطی و جلب مشاركتهای سیاسی استفاده میكند. روز
جهانی محیطزیست امسال چهلمین سالگرد خود را پشتسر میگذارد.
در سال1972 برای نخستینبار هیأت جمعی سازمان ملل متحد رأی بر برگزاری
چنین روزی داد اما متولیان برگزاری روز جهانی محیطزیست در سال2012 هدفی
بس فراتر از گذشته را مدنظر قرار دادهاند. مسائلی نظیر بحران اقتصادی،
تغییرات جوی و توسعه پایدار امسال بیشتر از گذشته بزرگنمایی شده است.
روز جهانی محیطزیست بهعنوان یكی از محركهای عمده برای انجام
فعالیتهای زیستمحیطی مثبت در سراسر جهان، این قابلیت را دارد كه عده
زیادی را وادار به پذیرش مسئولیتهای زیستمحیطی كند. شركت كیاموتورز
بهعنوان یكی از مطرحترین صنایع اتومبیلسازی تصمیم دارد كه 5 ماشین با
بازدهی فوقالعاده انرژی را بهعنوان جایزه در اختیار هر یك از برندگان
5پروژه مطرح شده ذیل قرار دهد:
پروژه نخست در بخش مردم: فرد یا سازمانی كه توانسته باشد شركتكنندگان
بیشتری را برای شركت در فعالیتهای زیستمحیطی خاص این روز گردهم آورد.
پروژه دوم در بخش ارائه مطلب: بهترین مضمونی كه در رابطه با شعار امسال
مطرح شده باشد.
پروژه سوم در بخش نوآوری: مهیجترین، منحصربهفردترین و نوآورانهترین
فعالیتی كه برای این روز خاص پیشنهاد شده باشد.
پروژه چهارم در بخش تبلیغات: فعالیتی منحصربهفرد كه توانستهباشد توجه
جمع كثیری از اصحاب رسانهها را بهخود جلب كند.
پروژه پنجم در بخش اثرات: فعالیتی منحصربهفرد كه نتیجهاش تغییر و
جایگزینی روشهای غلط با یك روش كارآمد باشد.
مسئولیت داوری در مورد 5 پروژه فوقالذكر برعهده هیأت متخصصان برنامه
محیطزیست سازمان ملل (UNEP ) است.
داوطلبان برای ثبت نظرات و فعالیتهای خود باید به آدرس www. unep .
org/wed مراجعه كنند. فعالیتهای پیشنهادی میتواند اشكال و ابعاد مختلفی
داشته باشد، از یك تلاش خارقالعاده برای استفاده از وسایل حملونقل
عمومی گرفته تا قبولاندن استفاده كمتر از آب به كودكان یك مدرسه، همه و
همه از نمونهها ی جالب توجهی هستند كه مورد بازنگری هیأت داوران قرار
خواهد گرفت. سال گذشته 4229فعالیت زیستمحیطی از 144كشور مختلف به تشریح
مورد بازنگری قرار گرفتند. از نمونه فعالیتهای سال گذشته میتوان بدین
موارد اشاره كرد: مسابقات دوچرخهسواری در نپال، پاكسازی عمومی زباله در
جمهوری كنگو، پاكسازی خیابانها توسط جوانان آلبانیایی، درختكاری،
برگزاری مسابقات، نمایش رژه دوچرخهسواران، نمایش فیلمهای زیستمحیطی،
نگارش مطالب متعدد، نمایشگاههای عكس، ارائه طرحهای موفق بازیافت و
چندین و چند مورد دیگر.
مكزیك یكی از كشورهایی است كه در این زمینه توانسته موفقیتهای زیادی را
كسب كند. این كشور یكی از مشهورترین شركای طرح درختكاری میلیاردی برنامه
محیطزیست سازمان ملل است. مكزیك در سال2009 متعهد شد كه از میزان
گازهای گلخانهای كه تولید میكند حداقل 1/5درصد بكاهد. تاكنون این كشور
نشان داده كه برای مقابله با تغییرات جوی مصمم است و در این راه چندین
برنامه مختلف را در دستور كار خود قرار داده است. فیلیپه كالدرون
رئیسجمهور مكزیك در سال2009 اعلام كرد كه روز جهانی محیطزیست
انگیزهای است كه تصمیم مكزیك برای مدیریت منابع طبیعی و مقابله با یكی
از مهمترین چالشهای قرن21 یعنی تغییرات جوی را بیش ازپیش تقویت
كند.امسال قرار است كه همگان یك موضوع مهم دیگر را نیز بهخاطر بیاورند:
اینكه زیربنای اقتصادی باید با رعایت مسائل زیستمحیطی مستحكمتر شود.
هرفرد باید تا حد امكان تلاش خود را در این زمینه بهكار گیرد. برای
دستیابی به این هدف كلان تمامی اقشار مردم، دولتها، سازمانهای
غیردولتی، جوامع، گروههای جوان، بازرگانان و تاجران، رسانهها و سایر
مؤسسات باید همگام شوند. نوآوری در ارائه طرحهای محیطزیست محور كه
بتواند مردم را متوجه اهمیت مسائل زیستمحیطی كند، تنها راهكاری است كه
میتواند در استحكام طرحهای اقتصادی مؤثر واقع شود.شاید بتوان اهداف
برگزاری روز جهانی محیطزیست را در چند مورد ذیل خلاصه كرد:
توجه به مسائل جاری زیستمحیطی
تفویض اختیار به مردم برای اینكه بتوانند بهعنوان حامیان محیطزیست، نقش
خود را فعالانه در مواردی همچون پیادهسازی اصول اولیه توسعه پایدار ایفا
كنند.
ترویج این اصل اساسی كه جوامع خود نقش كلیدی در پذیرش و تغییر گرایشهای
زیستمحیطی دارند. بهعنوان مثال تغییر در شیوههای نادرست استفاده از
منابع طبیعی میسر نمیشود مگرآنكه مردم عادی به انجام آن اهتمام ورزند.
حمایت از اصل مشاركت چرا كه تنها با این روش است كه همگان میتوانند از
زندگی در یك محیط طبیعی ایمنتر و آبادتر لذت ببرند.
تصمیمگیری برای دستیابی به توسعه پایدار
امسال كنــفــرانس (Rio +20 ) به میزبانی برزیل در تاریخ 20 تا 22 ماه ژوئن
(31 خرداد تا 2 تیر) برگزار خواهد شد. سران دولتها قرار است در این نشست
مسیر آینده خود برای دستیابی به توسعه پایدار در قرن21 را مشخص كنند.
موضوع كلیدی كه در سال2012 بر آن تأكید خواهد شد، اقتصاد سبز (اقتصادی بر
پایه اصول زیستمحیطی) است. مضمون شعار امسال نیز بدین شرح است: «اقتصاد
سبز: آیا شما هم در آن جایی دارید؟» برنامه محیطزیست سازمان ملل (UNEP )
اقتصاد سبز را اینچنین معنا میكند: اقتصادی كه منجر به رفاه بیشتر
انسانها و جوامع آنها شود. رهاورد آن برابری اجتماعی درعین كاهش معنادار
خطرات زیستمحیطی و جبران كمبودهای اكولوژیكی است.
با توجه به اینكه بحران اقتصادی جهانی از سال2007 آغاز شده و هنوز هم
كمابیش به قوت خود باقی است شاید بتوان این مفهوم جدید را تاحدودی كارگشا
دانست. بسیاری از اقتصاددانان معتقدند كه این بحران بدترین نوع بحرانی
است كه جهان از دهه1930 به بعد با آن مواجه شده است. یك درس كلیدی كه از
این تجربه بهدست آمده این است كه روشهای معمولی كه تاكنون بهكار بسته
شدهاند، قطعا با مسائلی همراه بودهاند. اقتصاد سبز (یا اقتصادی كه بر
پایه رعایت اصول زیستمحیطی پایهگذاری شده) را میتوان یك گزینه
پیشنهادی توصیف كرد كه تنها درصدد است تا فعالیتهای تجاری از این پس با
روشی پایدارتر انجام شود. برنامه محیطزیست سازمان ملل(UNEP ) در اواخر
سال2008 پیشگام تعریف این مبحث نوین اقتصادی شد. مكانیسم پیادهسازی این
مبحث، جامع و عملی است. در این طرح سرمایهگذاری در بخشهای زیستمحیطی و
حتی بخشهایی كه در تضاد با مباحث زیستمحیطی هستند، مورد تجزیه و تحلیل
قرارگرفته است. پیادهسازی این طرح مستلزم درنظر داشتن موارد ذیل است:
تهیه یك گزارش مالی و تحقیق درباره سایر موارد مرتبط. این تجزیه و تحلیل
عبارت است از بررسی اقتصاد خرد، اصول پایداری و نهایتا راهحلهایی عملی
كه میتوان در بخشهای مختلف ارائه داد.
ارائه سرویسهای مشاورهای در زمینههای مختلف بهمنظور پیشبرد اقتصاد سبز
استفاده از روشهای تحقیقــاتی مختلف. سازمانهای دولتی، غیردولتی و
كارمندان متخصص سازمان ملل میتوانند نقش مؤثری در اجرای اصول اقتصاد
زیستمحیطی داشته باشند.
نظر به مزایای زیستمحیطی و پیشنهاد گزینههای متعدد در زمینه توسعه
پایدار بسیاری از ارگانها خواستار سرمایهگذاری در این بخش شدهاند.
برنامه محیطزیست سازمان ملل گزارشی از چند نمونه این طرحها را ارائه
كرده است. اشتغالزایی یكی از نقاط برجسته این گزارش است. از آنجا كه
اشتغالزایی یكی از مهمترین جنبههای رشد اقتصادی است لذا میتواند از
بار اقتصادی بكاهد.